James Webb Uzay Teleskobu, uzayın boş olduğu düşünülen bir noktasında kaynağı açıklanamayan bir sinyal tespit etti. Ağustos ve kasım 2023’te, 88 gün arayla yapılan iki gözlemde de görülen sinyalin bulunduğu noktada, Hubble ve Webb’in önceki gözlemlerinde hiçbir cisim saptanmamıştı.
Minnesota Üniversitesinden astrofizikçi Mason Huberty ve meslektaşlarının araştırmasında sinyal, yaklaşık 1,6 mikrometre dalga boyunda tek ve parlak bir emisyon çizgisi olarak ortaya çıktı. Bu çizgiye başka bir emisyon çizgisinin eşlik etmemesi, kaynağın ne olduğunu belirlemeyi güçleştiriyor.
ALTI TESPİT GALAKSİLERLE EŞLEŞTİ, YEDİNCİSİ AÇIKLANAMADI
Araştırmanın yapıldığı alan, güney yarımküredeki Ocak takımyıldızında bulunuyor. Hubble’ın Ultra Derin Alan görüntüsünü elde etmek için 270 saatten fazla gözlemlediği bu bölgede yaklaşık 10 bin galaksi yer alıyor.
Ekip, Webb’in Yakın Kızılötesi Spektrografı’nı bilinen hedefleri incelemek yerine henüz bulunmamış nesneleri keşfetmek için kullandı. Spektroskopi, ışığı farklı dalga boylarına ayırarak gök cisimlerinin kimyasal bileşimi ve diğer özellikleri hakkında bilgi sağlıyor.
Araştırmacılar, Hubble’ın daha önce tespit ettiği ve ölçümleri etkileyebilecek ön plan nesnelerini örten kapaklar dışında, cihazın neredeyse tüm kapaklarını açtı. Toplanan ışığın spektrumlarında emisyon çizgileri arandı. Farklı gözlem açılarında tekrarlanan çalışmada, zorlu değerlendirme kriterlerini geçen altı tespit uzak galaksilerle eşleşti. Yedinci tespitin ise bilinen bir karşılığı bulunamadı.
DÖRT POZLAMA SETİNDE DE GÖRÜLDÜ
Sinyalin teknik bir hatadan kaynaklandığını söylemek de kolay değil. Emisyon çizgisi, iki gözlem yönünde elde edilen dört pozlama setinde de ortaya çıktı ve ölçümler birbiriyle tutarlıydı.
Üstelik çizgi, önceki Webb görüntülerinde de görülmesini gerektirecek kadar parlaktı. Ekim 2022’deki gözlemde saptanmamış olması, sinyalin o tarihte mevcut olmayabileceği ihtimalini gündeme getiriyor. Daha önce tespit edilemeyecek kadar sönük bir nesnenin sonradan güçlü bir parlama yapmış olması da olasılıklar arasında.
Kaynağın uzaklığının bilinmemesi, tek çizginin tanımlanmasını zorlaştırıyor. Evren genişledikçe ışığın dalga boyu uzuyor. Bu nedenle gözlenen kızılötesi ışık, çok uzaktaki daha enerjik bir kaynaktan da daha yakındaki daha düşük enerjili bir kaynaktan da gelmiş olabilir.
DÖRT OLASILIK DA TAM OLARAK UYMUYOR
Araştırmacılar sinyali açıklayabilecek dört ana olasılığı değerlendirdi. Bunlardan ilki, erken evrendeki bir galaksi. Ancak söz konusu emisyonun erken evreni dolduran nötr hidrojenden geçmekte zorlanacak olması ve önceki gözlemlerde de görülmesinin beklenmesi bu açıklamayı zayıflatıyor.
Daha yeni bir galaksi ihtimalinde ise tek çizgi yerine başka emisyon çizgilerinin de bulunması gerekiyor. Süpernova olasılığı da benzer nedenle bulgulara tam olarak uymuyor: Böyle bir olayın, gözlemlerde saptanmayan ek çizgiler üretmesi bekleniyor.
Dördüncü olasılık, bir kara deliğin yıldızı parçalaması. Böyle bir olay, başka pek fazla tespit edilebilir ışık olmadan güçlü bir emisyon çizgisi üretebilir. Ancak bu senaryoyu doğrulayacak yeterli kanıt bulunmuyor.
The Astrophysical Journal’da yayımlanan araştırmada bilim insanları, emisyonun fiziksel kökenini belirlemek için takip gözlemlerinin gerekli olduğunu vurguladı. Daha hassas spektroskopiyle ek emisyon çizgilerinin bulunabileceği ve kaynağın doğasının belirlenebileceği ifade edildi.
