Grönland, dünyanın en büyük adası olarak bilinse de, son yıllarda yaşanan iklim değişikliği nedeniyle önemli bir krizle karşı karşıya. Buzlarla kaplı dev yapısı, görünüşteki sabitliğinden çok daha hareketli. Son 20 bin yıl boyunca, özellikle Son Buz Çağı’nın en sert döneminin ardından, Grönland üzerinde bulunan devasa buz örtüsü azaldıkça, ada adeta yeniden şekilleniyor. Bu değişim, yalnızca buzların erimesiyle ilgili değil; yer kabuğunun ve derinlerdeki ana kayanın bu yük değişimine karşı verdiği mekanik tepkilerle de bağlantılı.
Jeolojik açıdan bakıldığında Grönland, Kuzey Amerika tektonik plakası üzerinde yer alan dev bir kütle. Altındaki manto tabakası, katı bir kayaçtan ziyade yoğun bir sıvı gibi davranıyor. Bu nedenle, üzerindeki buz yükü azaldıkça yer kabuğu yavaşça yukarı doğru “zıplıyor”. Bu olaya Buzul Sonrası Sıçrama denir. Ancak, bu yükselme hareketi adanın her bölgesinde aynı etkileri doğurmuyor. Bazı bölgeler bu esneme süreciyle genişlerken, diğerleri şaşırtıcı bir şekilde içe doğru çekilerek daralıyor.
Danimarka Teknik Üniversitesi ve NASA tarafından yapılan son araştırmalar, bu karmaşık hareketlerin daha önce hiç olmadığı kadar net bir şekilde anlaşılmasını sağladı. Grönland kıyılarına yerleştirilen 58 hassas GPS istasyonu, adanın son 20 yılda yılda ortalama 2 santimetre hızla kuzeybatıya kaydığını ortaya koydu. Araştırmanın başyazarı Danjal Longfors Berg, daha önce adanın sadece erime nedeniyle esnediği düşünülüyordu, ancak elde edilen veriler, birçok bölgede adanın “birbirine doğru çekildiğini” ve dolayısıyla küçüldüğünü kanıtlıyor.
Günümüzdeki bu karmaşık durum, geçmişteki jeolojik daralmanın ve günümüzün hızlanan buz erimesinin çatışmasından kaynaklanıyor. Gelecekte, buzların daha hızlı erimesi, bu dengeyi tamamen değiştirebilir; bunun sonucu olarak adanın hem yükselme hızı hem de şekil değiştirme biçimi yeni bir boyut kazanabilir. Bu sessiz devasa hareket, gezegenimizin sabit sandığımız kara parçalarının bile iklimsel değişimlere ne kadar dinamik ve bazen öngörülemez tepkiler verdiğini gözler önüne seriyor.
