Hakan Kaplan 
Türkiye, ekonomik kriz ve artan maliyetler nedeniyle birçok sektörde zor günler geçiriyor. Bu sektörlerin başında tarım geliyor. Tarımsal ilaçlar ve gübre fiyatlarındaki yüksek artış, üreticilerin kâr marjlarının giderek erimesine neden oluyor.
Êlih merkeze bağlı Giresîra (Balpınar) beldesinde, 2018 yılından beri 4 dönüm arazide seracılık yapan Fesih Bozkurt, “Devlet destekli olarak kurduğum serada salatalık yetiştiriyorum. Salatalık fidelerini Mersin’den temin ediyorum. Geçen yıl fidelerin tanesi 9 TL iken, bu yıl 14 TL’ye yükseldi. Bir dönüm seraya 2 bin 500 fide ekiliyor, bu da yaklaşık 35 bin TL’ye mal oluyor. Gübre fiyatları da geçen yıl bir ton için 13 bin TL iken, bu yıl 40 bin TL’ye fırladı. Maliyetler bu nedenle çok arttı,” şeklinde konuştu.
Seracılığın hem avantajları hem de zorlukları olduğuna dikkat çeken Bozkurt, “Seracılık, sadece masraflarla değil, aynı zamanda çok fazla emek gerektiren bir iş. Başka bir seçenek olmadığı için bu işi sürdürmek zorundayım,” ifadelerini kullandı. Kullanılan ilaçların bitkisel olduğunu belirten Bozkurt, “Eğer bu ilaçları kullanmazsak, bitkiler büyümez ve verim elde edemeyiz,” dedi.
Tarımda maliyetlerin sadece ilaçlarla sınırlı kalmadığını da vurgulayan Bozkurt, “Sulama sistemleri, fidanları asmak için kullanılan ipler ve çalışan işçilerin maliyetleri de bize yük oluyor,” diye ekledi. Salatalık fideleriyle Mayıs ayının başlarında ürün almayı planlayan Bozkurt, ürün toplama sürecini de anlatarak, “Ürün vermeye başladığında, salatalıkları üç günde bir toplamak gerekiyor. İşçileri Êlih merkezden her gün getirip götürmek zorundayız. Burada bir işçinin maliyeti yaklaşık 1.300 TL,” dedi.
Bir dönüm serada en az 4 işçi çalıştırmak gerektiğini ifade eden Bozkurt, “Ürünleri meyve-sebze haline götürerek komisyonculara satıyoruz. Komisyoncular, sattıkları ürünlerden yüzde 10 komisyon alıyor. Ancak bu yıl ürün fiyatlarının ne olacağı henüz belli değil, bu yüzden ne kazanacağımızı da bilmiyoruz,” şeklinde konuştu.
Esnaflığı bırakarak tarıma yönelen Musa Özgün, “Her bir seranın maliyeti 600 bin TL oldu. Şu anda sıfırdan sera yapmak istesek, dönüm maliyeti 1 milyonu aşar,” diyerek maliyet sorununa dikkat çekti. Arazileri 6 yıllığına kiraladığını ifade eden Özgün, “Bu arazilerde 3 dönüm sera yaptım ve iki serada domates ile salatalık yetiştiriyorum. Ancak maliyetler karşısında nasıl bir kazanç elde edeceğimi bilemiyorum. Aldığım fide ve kullandığım ilaçların fiyatını çıkaramadım. Geçen yıl ilaç firmasına 50 bin, fideciye 60 bin TL borçlandım; yani geçen yılı sıfır kazançla kapattım,” dedi.
Yıl boyunca gerçekleştirdikleri emeklerin karşılığını almak istediklerini belirten Özgün, “Devletin bu konuda denetim yapması gerekiyor. Fiyatlar arasındaki uçurumun düşmesi lazım. Arazilerin çoğu tapusuz olduğu için destek alamıyoruz. Çiftçilerin durumu ortada ve bunu herkes biliyor,” diyerek sorunlarını dile getirdi.
